अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मंगलबार एक कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरे, जसले अमेरिकी चुनाव प्रणालीमा व्यापार सुधार गर्ने लक्ष्य राखेको छ । आदेशानुसार संघीय चुनावमा मतदाता दर्ताका लागि सिटिजनशिप सर्टिफिकेट अनिवार्य गरिनेछ र सबै मतपत्रहरू निर्वाचनकै दिन प्राप्त हुनुपर्नेछ । आदेशमा राज्यहरूलाई संघीय एजेन्सीसँग मतदाता सूची शेयर गर्न र निर्वाचन अपराधहरूका सम्बन्धमा अभियोजन गर्न भनिएको छ । साथै, कुनै राज्यले यस आदेश पालना नगरेमा संघीय कोष रोक्का गरिने चेतावनी दिइएको छ ।
ट्रम्पले लामो समयदेखि निर्वाचन प्रक्रियाप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै आएका थिए । उनले सधैं चुनावहरू अनियमित भएको दाबी गर्दै आएका छन्, जसको प्रमाण छैन । उनले २०२० को राष्ट्रपति चुनावमा डेमोक्र्याट उम्मेदवार जो बाइडेनसँग पराजित भएपछि आफूलाई धोका भएको भनेर मतदान प्रणालीको आलोचना गरेका थिए ।
विशेष गरी विवाहित महिलाहरू, जसले आफ्नो थर परिवर्तन गरेका छन्, उनीहरूले मतदाता नामावली दर्ता गर्न कठिनाइ भोग्न सक्छन् । हालै न्यु ह्याम्पशायरमा नयाँ कानूनका कारण यस्तै समस्या देखिएको थियो ।
ट्रम्पको आदेशले गृह सुरक्षा विभाग, सामाजिक सुरक्षा प्रशासन र राज्य विभागलाई गैर-नागरिक मतदाता पहिचान गर्न निर्वाचन अधिकारीहरूलाई सहायता गर्न निर्देशन दिएको छ ।
साथै, संघीय सरकारसँग निर्वाचन अपराधहरूको जानकारी शेयर नगर्ने राज्यहरूमा संघीय कानून कडाइका साथ कार्यान्वयन गर्न महान्यायाधिवक्तालाई निर्देशन दिइएको छ ।
संवैधानिक चुनौतीको सम्भावना
ट्रम्पको आदेशले कानूनी वैधता प्राप्त गर्न भने मुस्किल छ ।
अमेरिकी संविधानअनुसार प्रत्येक राज्यलाई आफ्नै निर्वाचन नियम बनाउने अधिकार छ । यद्यपि, संघीय सरकारले मतदान सुरक्षाका लागि केही उपायहरू अपनाउन भने सक्छ ।
कोलोराडोकी डेमोक्र्याट नेतृ जेना ग्रिसवल्डले यस आदेशलाई ‘अवैध’ भनेकी छिन् । डेमोक्र्याट सांसद जो मोरेलले पनि यसप्रति आपत्ति जनाएका छन् । ‘यो नीति गलत मात्र होइन, अमानवीय र अवैध पनि छ,’ मोरेलले भनेका छन् ।
यस सम्बन्धमा ट्रम्पले कानूनी लडाइँको सामना गर्नुपर्ने पनि हुन सक्छ । कानूनी लडाइँको धम्की दिँदै डेमोक्र्याट वकिल मार्क एलियासले भने, ‘हामी मुद्दा दायर गर्नेछौं ।’
ट्रम्पले २०२१ मा बाइडेनले ल्याएको कार्यकारी आदेशलाई खारेज गरेका छन्, जसले संघीय निकायहरूलाई मतदाता नामावली दर्ताका लागि प्रोत्साहित गर्न निर्देशन दिएको थियो ।
मतदान प्रविधिमा परिवर्तनको प्रयास
ट्रम्पको आदेशले मतपत्र गणनाका लागि बारकोड वा क्यूआर कोड प्रयोग नगर्न निर्देशन दिएको छ ।
हाल जर्जियालगायत केही राज्यले क्यूआर कोड प्रयोग गर्ने इलेक्ट्रोनिक मतदान प्रणाली अपनाएका छन् । यो आदेश कार्यान्वयन भएपछि ती प्रणालीहरू प्रभावित हुन सक्छन् ।
विस्कन्सिनका रिपब्लिकन सांसद ब्रायन स्टिलले ट्रम्पको आदेशलाई ‘चुनाव सुरक्षित पार्ने सही कदम’ भनेका छन् । ट्रम्प समर्थक माइक लिन्डेलले यो निर्णयलाई समर्थन गर्दै चुनावी सुधारका लागि सहयोग गर्न आग्रह गरेका छन् ।
ट्रम्पले उक्त आदेशमा हस्ताक्षर गर्दै भनेका छन्– ‘यसले चुनावी धाँधली अन्त्य गर्नेछ, आशा गरौं ।’ उनले आगामी हप्ताहरूमा थप निर्वाचन सुधारका कदमहरू उठाउने बताएका छन् ।